‘Antwerpen tramstad? Laat me niet lachen’

kade rechteroever

Na Bart De Wever roept nu ook Koen Kennis op om over te stappen op alternatieven ... allicht kunnen zij hun invloed gebruiken om De Lijn meer middelen te geven. Vergeleken met de inspanningen voor weginfrastructuur is het geld dat naar De Lijn gaat inderdaad miniem.

Overleeft de Antwerpse mobiliteit de ‘knip’ van de Leien? De aantrekkelijkheid van hét alternatief, de tram, is cruciaal. De Standaard ging op testrit.

 

 

Het is een doodgewone maandagochtend en in de Antwerpse binnenstad gonst het van de bedrijvigheid: bumper aan bumper schuiven auto’s door de straten. Aan de Rooseveltplaats wachten zes bussen op een rijtje tot ze zich ertussen kunnen wurmen. Daarna gaan ze in een slakkengangetje richting Centraal Station. Op de helft ervan is amper een passagier te bespeuren.

Even verderop passeert een tram van lijn 12. Hij zit afgeladen vol. In zijn kielzog: nog een tram, opnieuw lijn 12, ditmaal vrijwel leeg. De eerste reed zich vast in het verkeer, de tweede haalde hem in. Reizigers op het perron stonden 20 minuten lang te wachten. Intussen hangen de realtime-informatieborden van De Lijn al vier maanden lang zwart en buiten werking te blinken in de zon.

De tram is in Antwerpen goed voor bijna negen op de tien verplaatsingen met het openbaar vervoer, en dus heel wat populairder dan de stadsbus. De kwaliteit ervan zal de komende maanden belangrijker blijken dan ooit. Om na de ‘knip’ van de Leien een verkeersinfarct te voorkomen (zie vooraf), moet naar schatting 30 procent van de auto’s uit de spits.

Ondergronds rijden onderbezette trams door een peperdure tunnel, bovengronds staan bussen vast in de file

Maar in ’t Stad begeven pendelaars zich liever in de file dan dat ze zich op het openbaar vervoer wagen. Slechts twee op de tien zeggen bereid te zijn om de auto thuis te laten – en dan vooral om op de fiets te kruipen.

Gouden eieren

Deze zomer zullen door de Antwerpse binnenstad minder trams rijden dan in 1985. Want dinsdag, op de dag na de ‘knip’, schakelt het tramnet over op zomerdienst. Tot eind augustus rijden dan standaard nog 119 tramstellen door de stad. De voorloper van De Lijn, de Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer, liet dertig jaar geleden al 133 trams uitrijden.

De capaciteit van de voertuigen nam wel toe, doordat heel wat kleine PCC-trams werden vervangen door lange Hermelijnen en Albatrossen, maar de frequentie waaraan die door de stad passeren, is de afgelopen jaren geleidelijk aan gedaald. ‘Ooit reden op zowat elke lijn twaalf trams per uur. Na zware besparingen in 2012 werden dat er acht, deze zomer zullen het er nog zes zijn’, stelt Dirk Wiesé vast. Voor TreinTramBus volgt hij het Antwerpse openbaar vervoer al jaren op de voet. ‘Trams zijn niet alleen populairder en groener dan bussen, ze zijn ook kostenefficiënter. Waarom slacht De Lijn de kip met de gouden eieren?’

Aan materieel is er nochtans geen gebrek. Van alle trams die De Lijn bezit, blijft standaard 10 procent als reserve op stal. Daarnaast is gemiddeld 15 tot 20 procent in onderhoud of herstelling. Zowat een derde van de beschikbare voertuigen rijdt dus niet. In vergelijking met veel buitenlandse steden is dat enorm. In München bijvoorbeeld is het de helft minder.Zo komt opnieuw een oud zeer bij De Lijn in Antwerpen bovendrijven. ‘Om trams te laten rijden, heb je bestuurders nodig’, zegt woordvoerder Tom Van de Vreken. ‘Die hebben we niet. Bovendien vangen wij een deel van ons tekort op door overuren te laten draaien. Die moeten we ooit teruggeven.’ Kandidaten zijn er genoeg, maar bijna niemand raakt door de toelatingsproeven.

Onderbezet

Van aan de Rooseveltplaats gaat het richting Centraal Station, waar we afdalen in metrostation Astrid. Terwijl boven ons het verkeer over de Turnhoutsebaan dendert, is het hier een oase van rust. We stappen op tram 8 richting station Zegel, die opvallend mager bezet is. Hij rijdt dan ook in één trek zowat de halve binnenstad door, net niet tot aan de Ring.

Twee tussenstations, Drink en Carnot, liggen er al jaren onafgewerkt bij. Hen gebruiksklaar maken, kost in totaal 8 miljoen euro. ‘Dat budget is er niet’, klinkt het bij De Lijn. ‘Alle middelen gingen naar de verlenging van het tramnet.’

‘Trams zijn niet alleen populairder en groener dan bussen, ze zijn ook kostenefficiënter. Waarom slacht De Lijn de kip met de gouden eieren?’

Het gevolg is dat voor korte verplaatsingen op dit traject de bus of de auto vaak interessanter is. Daarom rijden onder de grond onderbezette trams door een peperdure tunnel en staan bovengronds bussen vast in de file. De gevolgen daarvan draagt ook De Lijn zelf: ‘Door de slechte bovengrondse doorstroming als gevolg van verkeersdrukte en slecht afgestelde lichten, moeten we extra personeel inzetten om hetzelfde aanbod te kunnen voorzien.’ Het is een vicieuze cirkel.

Antwerpen, tramstad?

Ook aan de Groenplaats staat een splinternieuw informatiebord met als enige, trieste boodschap: ‘No signal’. Wie met de tram of de bus door Antwerpen rijdt, komt maar zelden een scherm van De Lijn tegen dat werkt.

‘Nee, mij verwondert het niet dat zoveel mensen de auto blijven verkiezen boven het openbaar vervoer’, concludeert Wiesé. ‘Antwerpen tramstad, zoals de slogan luidt? Laat me niet lachen.’

 

Hoe geraakt u na dit weekend nog in Antwerpen? Ontdek het op www.standaard.be/knip

 

 

Interview schepen Koen Kennis

‘Zal het soms mislopen? Ongetwijfeld. Maar dat zal niet aan mij liggen’

Antwerpen heeft zijn aandeel wegenwerken de voorbije maanden wel al gehad, ‘maar nu staan we aan de vooravond van een echt kritisch moment’, zegt schepen van Mobiliteit Koen Kennis (N-VA). ‘Tot dusver bleef het doorgaand verkeer van noord naar zuid mogelijk, maar tijdens de werken aan het Operaplein is er geen alternatief. We zijn verplicht te knippen.’

De kritiek op de voorbereidingen is niet mals. Vindt u dat er genoeg maatregelen genomen zijn?

‘Wij zijn al drie jaar bezig met de aanloop naar dit moment. We hebben structuurplannen gemaakt. We hebben grootse communicatiecampagnes opgezet. We moedigen carpoolen aan. We geven korting op de aankoop van fietsen. Want er is nood aan een modal shift. Als iedereen in zijn auto blijft stappen, loopt het vast.’

Hét alternatief moet toch openbaar vervoer zijn? Dat blijft erg gebrekkig, stelden we zelf vast.

‘Het klopt dat De Lijn af en toe een tandje bij zou kunnen steken. Maar ook zij moeten het doen met het personeel en de middelen die ze hebben.’

Dat hun trams in de file staan, is ook uw verantwoordelijkheid.

‘Kijk, als een tram door Deurne-Dorp moet, dan moet hij door Deurne-Dorp. Ik kan hem niet laten vliegen’

‘Wij hebben de afgelopen jaren veel gedaan om de doorstroming te verbeteren. We zijn met De Lijn in gesprek gegaan. We hebben op veertien kruispunten de verkeerslichten onder handen genomen. Terwijl mijn voorgangers vaak zaten te klagen, zet ik tenminste stappen.’

De reiziger voelt daar nog niet veel van.

‘Kijk, als een tram door Deurne-Dorp moet, dan moet hij door Deurne-Dorp. Ik kan hem niet laten vliegen. Ik doe ook vaststellingen, maar ik probeer tenminste verandering te brengen.’

Metrostations Drink en Carnot zijn al jaren ‘in opbouw’, waardoor de ondergrondse tramlijnen onderbenut zijn. Ze openen kost 8 miljoen. Toch geen onoverkomelijke som, gezien de wegenwerken?

‘Dat moet je aan De Lijn voorleggen. Destijds is besloten die twee stations nog niet te openen en elders te investeren. Het geld groeit niet aan de bomen. Zou ik graag hebben dat die stations opengaan? Ja, maar dat is niet onze verantwoordelijkheid. Ik hoop dat ze in de toekomst aangepakt worden. Maar er staat nog veel op de lijst.’

Kunt u met de hand op het hart zeggen dat al het mogelijke gedaan is om van het openbaar vervoer een waardig alternatief te maken?

‘Kijk, natuurlijk had ik graag nog veel anders gezien. Maar ik heb ook niet alle touwtjes in handen. Ben ik ook bezorgd over wat ons te wachten staat? Ja. Heeft iedereen zijn uiterste best gedaan? Zeker. Zal er de komende maanden af en toe iets mislopen? Ongetwijfeld. Maar dat zal niet aan mij liggen. De stad blijft voor iedereen bereikbaar. Ik roep op om te blijven komen. Desnoods op een scooterke.’ (poj)

 

De Standaard - 03-06-2017
http://www.standaard.be/cnt/dmf20170602_02910428

Tags: