Een brug te ver? - interview met Jeroen Verelst, schrijver van het boek over Oosterweel

kade rechteroever

Video - Interview: Kluwen Lange Wapper ontrafeld

(BRUSSEL, 23/09/2009) -- De Antwerpse Oosterweelsaga schijnt geen einde te vinden. Op 18 oktober kunnen de bewoners van de Scheldestad zich uitspreken in een referendum over het tracé met de Lange Wapperbrug. Jeroen Verelst, journalist bij De Morgen, ploos maandenlang dag en nacht bergen akten, protocollen en decreten uit. Hij sprak met politici, actiegroepen, ambtenaren en bedrijfsvertegenwoordigers. Hoe de lange wapper aan het wankelen ging - Een brug te ver? is zijn relaas van dit ingewikkelde verhaal.

Vanwaar het idee voor dit boek?

Het dossier is zo breed en complex dat het moeilijk in krantenartikels te vatten valt. De plannen voor een referendum in Antwerpen leken me een goede aanleiding om een soort leidraad of achtergrond over het dossier te schrijven. Je merkt dat er weinig tot niets over de Lange Wapper geweten was. Er bestaan zeer veel misverstanden omdat er twee kampen bestaan met zeer uiteenlopende versies. Het is mijn bedoeling om een zo objectief mogelijke versie van het verhaal te brengen. We spreken over het grootste bouwproject in Vlaanderen ooit. De ramingen bewegen zich momenteel tussen 2,5 en 2,7 miljard euro.

U ziet zich niet als activist?

Zeker en vast niet. Ik heb wel een zekere bewondering voor de moed en gedrevenheid van bepaalde actiegroepen. Hun middelen zijn uiteindelijk zeer beperkt. Maar ik wou een neutrale prent schetsen. Het is een dossier van wanbeheer, gemiste kansen en gemaakte fouten. Het vraagteken in de titel wijst er trouwens op dat ik geen stelling wil nemen. Het boek geeft de geschiedenis weer van een beslissingsproces van 14 jaar. Meer dan tien later staan we terug aan het begin. Alle opties liggen terug op tafel. Zo’n kritiek kan ik gemakkelijk weerleggen door alle bewijzen, documenten en decreten die ik verzameld heb.

Hoe explosief ziet u dit boek zelf?

Het boek geeft een gedetailleerd beeld van een goede tien jaar wanbeheer. Lange tijd werden andere opties dan de Lange Wapperbrug amper bekeken. Fouten werden weggemoffeld, regels genegeerd. Straf is ook hoe een overheidsinstelling als de BAM (Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel nvdr.) zelf actief lobbyt. Voor een bouwconcern als Noriant betekent dit project 10 jaar werkzekerheid en een enorm hoge opbrengst.

“Weinig tot niets was over de Lange Wapper geweten”

Hoe bent u te werk gegaan?

In het begin heb ik verschillende krantenartikels doorgelezen. Op basis van de wet openbaarheid van bestuur heb ik decreten en discussies in het Vlaams Parlement doorgenomen. Vervolgens heb ik nog documenten van de BAM uitgeplozen. Ik heb alle gegevens uiteindelijk op een tijdslijn gereconstrueerd om een volledig beeld van het dossier te krijgen. Als tweede stap heb ik interviews afgenomen. Ik heb met vele huidige en oud-medewerkers van de BAM gesproken. Meestal off-the-record omdat anders dikwijls enkel officiële standpunten worden gegeven. Om niet in diskrediet te vallen heb ik mijn informatie soms zelfs tot driemaal toe geverifieerd. De laatste stap was natuurlijk de schrijffase. Ook toen heb ik af en toe nieuwe informatie gekregen en alles nog eens gecheckt.

Heeft u enige vorm van druk ondervonden bij het schrijven van dit boek?

Neen. Iedereen weet dat druk uitoefenen op een journalist averechtse effecten heeft. Wel werd er vaker geprobeerd om me te beïnvloeden. Zo heeft bijvoorbeeld Noriant me uitgenodigd op een presentatie van hun project. Ze probeerden me met allerhande uitvoerig cijfermateriaal te overtuigen van hun gelijk.

Het boek als een verhaal van David tegen Goliath: zou u dat met een voorbeeld kunnen illustreren?

De actiegroepen zijn vrijwilligers, hebben zeer kleine budgetten en hangen af van de goodwill van de Antwerpenaars om filmpjes, flyers, enz. te produceren. Een voorbeeld: Ademloos organiseert benefietavonden voor schenkingen van vijf tot zes euro. Daartegenover staat de BAM, die door de Vlaamse Regering gefinancierd wordt. Volgens mijn informatie heeft de BAM een budget van 900.000 euro per jaar om aan communicatie te spenderen. Ze brengen reclamespots verpakt als nieuws op de regionale zender ATV. Noriant beschikt over een portefeuille van één miljoen.

“Iedereen weet dat druk uitoefenen op een journalist averechtse effecten heeft”

Wat heb je blootgelegd?

Het belangrijkste punt is dat de huidige impasse gemakkelijk had kunnen vermeden worden. De alternatieven werden stelselmatig gedood. Men heeft totaal verzuimd een breed maatschappelijk draagvlak te ontwikkelen.

Waarom heb je een werkbeurs aangevraagd bij het Fonds Pascal Decroos?

De voornaamste reden is tijd. Dergelijke onderzoeksprojecten nemen zeer veel tijd in beslag. Als je bij een krant in vast dienstverband werkt, kun je geen ganse dagen spenderen aan het opzoeken en doorlezen van allerhande documenten. Het Fonds Pascal Decroos biedt je de kans om onbetaald verlof te nemen en zo’n project te realiseren.

Wat heb je geleerd over onderzoeksjournalistiek door dit project?

Ik heb het belang van een goede literatuurstudie herontdekt. In principe moet elk vorm van officieel materiaal openbaar gemaakt worden. Natuurlijk blijft veel informatie desondanks verborgen. Gelukkig zijn er insiders of klokkenluiders, die merken dat er binnen hun

organisatie iets drastisch misloopt.

Auteur: Rafael Porto Carrero

Tags: