Mensen geloven nog in helden

kade rechteroever

 

Wat begon als een droom van een paar enkelingen, een overkapping van de Antwerpse ring met een park erbovenop, veroorzaakte een steekvlam in de Vlaamse politiek. Na jaren van koppige strijd overtuigden actiegroepen als stRaten-Generaal, Ademloos en Ringland eerst duizenden andere burgers, en toen volgden ook de politici. Schrijver en columnist Jeroen Olyslaegers loopt steevast op de eerste rij.

 

Denk je dat burgers de maatschappij kunnen veranderen?

Ik denk dat niet, ik wéét dat. De geschiedenis bewijst het. Kijk naar het stemrecht voor vrouwen. Generaties lang is er gestreden voor vrouwenrechten. Voor een heleboel dingen die we nu als vanzelfsprekend beschouwen, hebben ooit keikoppen moeten vechten. Als je naar de geschiedenis kijkt, kun je niet ontkennen dat we vooruitgang hebben geboekt. Dus natuurlijk geloof ik in burgerinitiatieven. Ja, we kunnen de wereld veranderen.

Waarin schuilt het succes van het Ringlandverhaal?

Belangrijk is dat Ringland een positieve boodschap uitdraagt. Ze zijn niet zomaar tegen iets, ze hebben een goed alternatief. Ringland is een droom van één man, Peter Vermeulen. Zijn droom sloot aan bij die van Manu Claeys en Peter Verhaeghe van StRaten-Generaal, die al negen jaar lang een actief en positief verzet voeren. En opeens is het bewustzijn uitgedeind over heel Vlaanderen.

Waarom gebeurt dat nu opeens?

We bevinden ons nu in de laatste fase van de Verlichting, waarin we ons emanciperen tegenover de overheid. Wakkere burgers hebben immers ook ideeën. Sommige burgers zijn begaan met de wereld waarin wij leven, en die waarin onze kleinkinderen zullen leven. Wij willen op lange termijn denken – iets wat in de politiek nog maar heel weinig gebeurt. Politici vrezen daarvoor de kiezer al te zeer. Burgers springen in dat gat en gaan zelf nadenken over de grote uitdagingen van de 21ste eeuw: de opwarming van de aarde, mobiliteit, energie...

Op een gegeven moment vindt er een “paradigm shift” plaats: de bewustzijnsrevolutie komt in een stroomversnelling terecht. Op dat moment zet een nieuw idee, dat door een kleine groep werd aangedragen, zich vast in de massa. Zo ontstaan alle revoluties. We leven in tijden waarin alles veel sneller gaat. Ideeën verspreiden zich veel sneller.

De sociale media zijn daar niet vreemd aan. Dit zijn onthullende tijden. Vroeger werden alle ideeën die doorsijpelden naar de bevolking, eerst gefilterd. Vandaag kunnen leugens in hun blootje worden gezet op het internet, en verspreid door de sociale media. Mensen zijn veel beter geïnformeerd dan vroeger.

Ik geloof sterk dat wij op dit moment een trendbreuk meemaken in het bewustzijn over duurzaamheid.

Van Ringland in Antwerpen tot het verzet tegen de A12-sleuf in Boom, het blijven wel mensen die strijden voor hun eigen achtertuin.

Het gaat om een combinatie van de grote principes en de eigen achtertuin. De gedachte van duurzame ontwikkeling gaat de wereld rond. Kijk maar naar de overkapping van de ring in Madrid en Kopenhagen.

Bovendien is het geen toeval dat die kentering zich in en rond de steden voltrekt. De klemtoon komt veel meer op de steden te liggen. De komende generaties zal waarschijnlijk zowat iedereen in een verstedelijkt gebied leven. Het wordt dus zaak om onze steden leefbaar te houden. De stad is een laboratorium geworden voor urbanistische experimenten.

Wat opvalt aan Ringland, is de professionele marketing. Ze bespelen de sociale media goed, en dat net voor de verkiezingen.

Op dat vlak is Ringland inderdaad een model. StRaten-Generaal heeft de fundamenten gelegd voor het project, door jaren van hard werk in de loopgraven, maar Ringland heeft de doorslag gegeven door zeer goed te communiceren. Toen ze enkele jaren geleden een petitie hielden om een referendum af te dwingen, zijn ze weken en maanden lang van deur tot deur moeten gaan. Nu hadden we in vier dagen genoeg handtekeningen.

De sleutel is die positieve boodschap. De mensen in deze stad zijn het cynisme beu. Ze hebben nood aan een positief, hoopvol project. Een project met een glimlach. Mensen zijn zeer gevoelig als je inspeelt op hun angst. Maar je kunt ook inspelen op hun hoop, want dat gevoel is minstens even krachtig.

Nu is 12.000 man op de hele bevolking van Antwerpen maar een schijntje. Maar toch hebben we de politici er schrik mee aangejaagd.

Hoe krijgen we iederéén mee in het duurzaam denken?

Door ons te engageren voor thema's waarvoor alle mensen zich willen engageren, wars van of ze nu links of rechts zijn. Projecten die je als dromen kunt verkopen. Een belangrijk tool is wat ik “grootouderdenken” noem. Beeld je Antwerpen – of eender welke stad – eens in zoals je kleinkinderen die zullen beleven. In welke stad wil je dat zij leven?

De dag dat je die droom van een betere wereld voor je kleinkinderen bij het vuilnis zet, geef je alle hoop op

We moeten er wel alert voor zijn dat politici die dromen niet kapen. Begrijp me niet verkeerd, ik vind het fantastisch om te zien hoe al die politici vandaag hun konten keren in het Ringland-dossier, maar we moeten erop toezien dat ze met het plan niet aan de haal gaan en er iets anders van maken. Zo hoorde ik bijvoorbeeld dat sommige politici de ring willen overkappen, om die vervolgens vol te bouwen.

Dit gaat er niet om wie de slimste is of wie de eerste was, maar om wat het beste idee is. En daar is soms wat politiek lef voor nodig. Als Ringland erdoor komt, wordt het een enorme werf. Met alle verkeersellende en lawaaioverlast van dien. Politici zullen haar op hun tanden moeten hebben om dan door te zetten.

Maar voor elke hoopvolle burger zal er ook altijd iemand staan die snel veel geld wil verdienen.

Dat klopt. Ik denk dat we die ook nodig hebben. Dat anderen er anders over denken, is in feite alleen maar een uitdaging om je ideeën te verfijnen. Laat ze maar anders denken, onverschilligheid is veel erger.

Welke rol kan een organisatie als Greenpeace nog spelen?

Dat is een moeilijke kwestie. Burgerinitiatieven kennen net zo'n succes door hun minder sterk hiërarchische structuur. Tegenover ngo's is een soort wantrouwen ontstaan. Ik verwacht van Greenpeace hardere actie. Ik denk dat die scherpe kant weer meer komt bovendrijven de laatste tijd. Maar toch. Als een organisatie een soort lobbygroep wordt, die openlijk gaat praten met de machtigen der aarde, ontstaat de perceptie dat je “een van hen” bent. Als er een zweem van bureaucratie rond hangt, haken mensen af.

Dank u voor de tips. Maar lobbyen kan wel zeer effectief zijn.

Het spel moet gespeeld worden, akkoord. Maar je wil dat niet zíén. Wat je wil zien, is die droom. Passie en vuur. We hebben er respect voor als woorden en daden op elkaar rijmen. Mensen geloven nog in helden.

 

G-Mag1 - juni 2014

http://www.greenpeace.org/belgium/nl/G-Mag/Gmag-11/Mensen-geloven-nog-in-helden/

 

Tags: