Weg met die bomen

kade rechteroever

foto: deel van prachtige nieuwe streetart in Merksem door Arkis en Gunnz van Rawlinez

 

Langs onze gewestwegen mogen alleen nog kleine boompjes staan om dodelijke ongevallen te vermijden. Bomen langs onze wegen, en zeker de grote exemplaren, doen nochtans ook veel goeds, brengt Kris Peeters in herinnering.
 

Wie de voorbije maanden het partijtje armworstelen over de boskaart volgde, kon denken dat Vlaanderen te weinig bomen telt. Maar het tegendeel blijkt waar: er zijn niet te weinig bomen, er zijn er te veel. Toch als we minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) mogen geloven. Vorige week besliste hij dat langs Vlaamse gewestwegen voortaan alleen nog dunne, traaggroeiende boompjes mogen worden aangeplant. Volgens het Agentschap Wegen en Verkeer is daar een goede reden voor: ‘Een botsing met een volgroeide boom loopt zelden goed af.’

Dat de natuur de vijand is van de auto en niet andersom, het lijkt in deze bermbeschaving common sense te zijn geworden. Op de aankondiging kwam alleszins opvallend weinig reactie. Zelfs milieu- en natuurverenigingen zwegen. Mogelijk hadden ze het te druk met hun verontwaardiging over Trumps terugtrekking uit het Klimaatakkoord van Parijs.

Een bruggetje lag nochtans voor de hand. Afhankelijk van de locatie compenseert één boom stikstof en CO2 a rato van 3 tot 10.000 autokilometers en het opslagvermogen stijgt exponentieel met de grootte van de boom. In één adem hadden milieuverenigingen kunnen wijzen op hun belang voor de waterhuishouding en dus op het voorkomen van aquaplaning. Ze hadden er ook aan kunnen herinneren dat bomen de lucht filteren, wat prima is voor de volksgezondheid.

In een holistische bui hadden ze kunnen aanstippen dat het ‘voorruitperspectief’ van de Vlaamse wegbeheerder er alweer voor zorgt dat hij de consequenties voor niet-automobilisten domweg uit het oog verliest. Voor fietsers bijvoorbeeld verdwijnt met de stevige bomen ook de beschutting tegen zon, regen en tegen de door passerende vrachtwagens veroorzaakte luchtverplaatsing. Natuurverenigingen hadden de minister van Mobiliteit, tevens die van Toerisme, erop kunnen wijzen dat kale wegen niet echt wervend zijn voor Vlaanderen als vakantieland.
 

Kreukelpalen

Dat gebeurde dus allemaal niet. Misschien kwam het ook door de motivering. Mensenlevens redden, daar kan toch niemand tegen zijn? Toch is het nuttig om hierop, nu ja, even door te bomen.

Toegegeven, dan komen we eerst uit bij Touring, dat vorig jaar al de problematiek aankaartte met een ijzersterke logica: auto’s die tegen bomen rijden eisen veel slachtoffers – verwijder dus de bomen. Of bij de vzw Veilige Bermen. Die deelde het nieuwsbericht op haar Facebookpagina met het bondige commentaar: ‘Victorie!’ In haar eigen woorden: ‘Het is (…) goedkoper om geen bomen te planten en de winst daarvan kun je investeren in kreukelpalen.’ Louter toeval natuurlijk dat de vzw banden heeft met een fabrikant van …kreukelpalen.

We kunnen ook over het muurtje kijken. Naar Nederland bijvoorbeeld, waar ze deze discussie vorig jaar al eens voerden. Daar luidde de ANWB de alarmbel maar kwam er wel tegenwind.

Van de Stichting De Bomenridders, jawel. Maar ook van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Uiteindelijk konden ze de minister ervan overtuigen om af te zien van de kaalkap.

Ook daar was een goede reden voor. Zelfs als we alleen naar de verkeersveiligheid kijken, dan doen bomen langs de wegen meer goed dan kwaad. Er zullen er heus wel op een ‘ongelukkige’ plaats staan, maar er bestaan technieken om ze af te schermen. Niemand zegt dat een stuurfout bestraft moet worden met de doodstraf. Een boom rooien is geen taboe, maar het is wel wat anders dan simpelweg tabula rasa maken.

Bomen doen immers meer dan u op het eerste gezicht zou denken. Om te beginnen wijzen ze autobestuurders letterlijk de weg. Een dwarse bomenrij maakt een kruispunt van op afstand zichtbaar. Een afbuigende bomenrij kondigt een bocht aan. Enkele bomen links en rechts creëren een poorteffect, bijvoorbeeld als overgang naar de bebouwde kom. En verder houdt een niet-eentonig landschap, met bomen en dan weer zonder, chauffeurs alert.

Beseffende dat snelheid nog steeds een van de ‘killers’ is in ons verkeer, is het nuttig om te weten dat bomen goed zijn voor een afname van de gemiddelde snelheid met 3 tot 5 km/u. Dat lijkt weinig, maar in termen van verkeersveiligheid scheelt het meer dan een slok op een borrel: 10 procent minder ongevallen met gewonden, 20 procent minder ongevallen met doden. Helaas voor de bomen komen die vermeden ongevallen niet in de krant.

Vlaamse lintbebouwing

Is het overigens niet vreemd dat het principe van de ‘vergevingsgezinde’ weg alleen voor bomen rigoureus wordt toegepast? Nog altijd laat het Vlaams Gewest toe dat pechstroken op grote schaal gebruikt worden als opslagplaats voor opleggers, wel wetende dat die bij een aanrijding veranderen in horizontale guillotines. Door auto’s aan flarden gereden bushokjes worden zonder nadenken op dezelfde plek heropgebouwd. Nieuwe fietsvoorzieningen worden bedacht met onwaarschijnlijk ingeplante paaltjes, met steeds meer eenzijdige ongevallen tot gevolg. En de Vlaamse lintbebouwing wordt nog altijd geen strobreed in de weg gelegd.

Het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV) concludeerde zes jaar geleden al: ‘Er bestaan dus voldoende oplossingen voor het probleem, en het systematisch kappen van alle bomen, zoals sommigen aanbevelen, komt erop neer dat de verantwoordelijkheid verplaatst wordt. Het is beter om de werkelijke oorzaken aan te pakken, die ertoe leiden dat iemand van de weg afraakt, en dat zijn in de eerste plaats overdreven snelheid en alcohol achter het stuur.’

Een onverdachte bron, zeker als je in aanmerking neemt dat het Instituut gesponsord wordt door een producent van radarverklikkers en de Belgische Bierbrouwers. Maar misschien moet minister Weyts zelf maar eens wat adviezen inwinnen. Ik heb er het volste vertrouwen in dat hij dan, net zoals zijn Nederlandse collega, door het bos opnieuw de bomen zal zien.


Kris Peeters - mobiliteitsexpert
De Standaard 06-06-2017

http://www.standaard.be/cnt/dmf20170605_02912525

Tags: