“Ik stond op de rand van een depressie”

kade rechteroever

Camille Paulus (73), die tot 2008 provinciegouverneur van Antwerpen was, heeft er twaalf jaar lang alles aan gedaan om de Oosterweelverbinding door te krijgen. In het jaar 2000 verklaarde hij aan deze krant zelfs dat de Antwerpse Ring in 2005 gesloten zou zijn. Het draaide anders uit. “Eindelijk is er nu een akkoord om de Oosterweelverbinding alsnog te bouwen”, zegt Paulus vandaag. “Ik ben een heel tevreden mens, al heeft mijn jarenlange werk voor Oosterweel veel sporen nagelaten. Of ik nog met Patrick Janssens spreek? Ja, maar alleen over voetbal.”


Het is 1996. De meeste mensen hebben nog nooit van internet gehoord, kinderen worden gelukkig van een simpele flippo, op televisie kijken we met z'n allen naar Schalkse Ruiters en op veel feestjes is de Macarena de nieuwste hippe dansvloervuller.
In dat lang vervlogen jaar stapt Camille Paulus, provinciegouverneur van Antwerpen, naar het spreekgestoelte om zijn jaarlijkse toespraak voor de provincieraad te geven. Paulus weet het dan nog niet, maar zijn rede zal later historisch worden. Wegens de geboorte van één woordje: Oosterweelverbinding.
“Ik móést het er wel over hebben”, zegt Paulus vandaag. “De overheid had samen met de privésector veel geld geïnvesteerd in een computermodel dat simulaties kon maken over hoe de files in Antwerpen kunnen worden opgelost. Helaas kon niemand met dat model werken. We hadden geld nodig om dure knappe koppen aan te trekken en de wil om met dat model iets te doen. Ik pleitte in mijn rede dus voor een nieuwe Scheldeverbinding, omdat het volgens mij de enige manier was om de Antwerpse files te kunnen oplossen.”
Niet iedereen was blij met de openhartigheid
van Paulus. “Toenmalig Antwerps havenschepen Leo Delwaide belde mij razend op. Hij vroeg waarom ik het nodig vond om zo'n dwaze praat te verkopen. 'Maar jongen toch, het gaat jaren duren voor die Scheldeverbinding er ligt. We kunnen veel beter de Liefkenshoektunnel verbinden met de E17. Dat gaat een pak rapper', riep hij. Ik zag het al aankomen dat er door onenigheid geen oplossing voor de Antwerpse files zou komen. Daarom heb ik verschillende vergaderingen met politici, ondernemersorganisaties en andere belanghebbenden georganiseerd, om tot een prioriteitenlijstje voor de oplossing van de files te komen.”


Akkoord
Paulus boekte snel vooruitgang. Na enkele vergaderingen kwam zijn team overeen om vier prioriteiten naar voor te schuiven: beter openbaar vervoer, de ondertunneling van de kruispunten aan de Singel, de verbinding van de Liefkenshoektunnel met de E17 en... de Oosterweelverbinding. “We hadden dus een akkoord, maar de Vlaamse regering vond dat het allemaal te veel geld kostte”, zegt Paulus. “Toen KBC voor ons een uitgebreide kostenanalyse van onze vier prioriteiten had gemaakt, was de conclusie duidelijk: ons project is betaalbaar als we tol heffen in de Liefkenshoektunnel en als de Vlaamse regering financieel wil bijspringen.”
Toenmalig Vlaams minister Steve Stevaert voelde daar wel iets voor en richtte de Staten-Generaal op. Dat was een nog ruimer overlegorgaan dan Paulus uit de grond had gestampt. Er zaten tweehonderd mensen in, bij wie Antwerpse politici, burgemeesters van gemeenten rond Antwerpen, fietsers- en voetgangersverenigingen, Natuurpunt, ondernemersorganisaties en andere belanghebbenden.
“Ik moest die Staten-Generaal bij elkaar brengen”, zegt Paulus. “Op het einde van het jaar 2000 koos dat gezelschap al voor de Oosterweelverbinding. Die bestond toen uit een tunnel onder de Schelde, die begon bij het vroegere polderdorpje Oosterweel op Linkeroever. Vandaar de naam. Daarnaast besloot het gezelschap om een hoge brug te bouwen over het Eilandje. Tot slot stemde de Staten-Generaal ermee in om ook de andere van de vier prioriteiten die al eerder naar voor werden geschoven, met dus ook de verbinding én de tolheffing in de Liefkenshoektunnel, uit te voeren.”


Twee kerstperiodes ziek in bed
Paulus dacht dat hij de Heilige Graal nu wel binnen had. “In werkelijkheid belandde ik op de rand van een depressie”, zegt Paulus. “Rond de kerstperiode in 2000 lag ik doodziek in bed. Ik kon niet meer. Steve Stevaert zei niet alleen dat we de verbinding van Liefkenshoek met de E17 op onze buik moesten schrijven, omdat de Waaslandse boeren dan kwaad zouden zijn. Hij eiste ook dat de tolgelden zouden worden gebruikt voor een hele reeks maatregelen, zoals de verbreding van het Albertkanaal, de fietspadeninfrastructuur in Antwerpen, de herinrichting van de Leien en de modernisering van de sluizen. Hij wees er wel op dat de tol die we in Liefkenshoek zouden vragen, niet te hoog mocht zijn. Ja, hallo! Natuurlijk zou die tol niet genoeg zijn om al die maatregelen door te voeren.”
Uiteindelijk liet Stevaert de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) oprichten. Die zou onderzoeken wie de Oosterweelverbinding zou kunnen bouwen. “Maar daarmee was de kous voor mij nog lang niet af”, zegt Paulus. “In december 2001 kwam toenmalig Antwerps burgemeester Patrick Janssens bij me langs, om te zeggen dat hij ineens geen brug meer wou. Hij vond dat die brug de ontwikkelingskansen voor het Eilandje zou belemmeren. Het was Kerstmis 2001, en ik lag weer ziek in bed. Het werd me allemaal gewoon te veel.”


Mieke Vogels applaudisseert
Onderzoek wees uit dat de brug over het Eilandje kon worden vervangen door een tunnel, maar dat die tunnel veel duurder zou zijn dan de brug. “Uiteindelijk besliste de stad dan toch maar om voor de brug te gaan”, zegt Paulus. “Met Kerstmis 2006 werd het ontwerp van de brug voorgesteld. Ik was op mijn hoede, want ik had door dit hele dossier met kerst al twee keer ziek in bed gelegen. Gelukkig stond iedereen op de officiële persvoorstelling te applaudisseren voor het schitterende ontwerp dat bouwgroep Noriant had voorgesteld. Ook Mieke Vogels, ja. Ik dacht dat we eindelijk vertrokken waren. Maar neen hoor. In 2007 stonden actiegroepen stRaten-generaal en Ademloos op en in 2008 werd de brug in een referendum door de Antwerpenaars weggestemd. Pardon: door 16% van de Antwerpenaars. Want er kwam maar 30% van de Antwerpenaars opdagen, en van hen stemde 55% neen. Het is ongelooflijk dat dit hele project nu al 21 jaar aansleept.”


Waar is het geld?
We zijn er nog niet. Het zal nog minstens tot 2024 duren voor de Oosterweelverbinding er ligt. “Ik stel vast dat de Vlaamse regering daar nu ruim 1 miljard euro voor op tafel legt, terwijl dat nooit mogelijk is geweest in de twaalf jaar dat ik voor Oosterweel heb gepleit”, zegt Paulus. “Ik denk dat we nu echt vertrokken zijn. Maar zekerheid is er niet. Waar het geld voor de A102 tussen Wommelgem en Ekeren en andere maatregelen moet worden gevonden, is mij nog steeds een raadsel.”


christof willocx
Gazet van Antwerpen 18-03-2017 pag. 6

Tags: