Waarom lokt de politiek een referendum uit?

kade rechteroever

Manu Claeys en Peter Verhaeghe voor stRaten-generaal: Waarom de regeringspartijen telkens weer liegen wanneer ze beweren dat de Antwerpse volksraadpleging niet over het BAM-tracé ging. En waarom dat dom is in het Oosterweeldossier want zo bepleiten ze natuurlijk zelf een nieuwe volksraadpleging in 2016, om klaarheid te scheppen en puntjes op de i te plaatsen.

Op 18 oktober 2009 lag bij de Antwerpse volksraadpleging formeel de keuze voor tussen een BAM-tracé met viaduct en het Arup/SUM-tracé met tunnel

Niemand ging die dag stemmen met in het achterhoofd: ik kies voor een BAM-tracé met tunnel; ook niemand uit de regeringspartijen – we leggen uit waarom dat zo is

Als de regeringspartijen de campagne van de actiegroepen uit 2009 blijven hertalen in een eigen versie ervan om de publieke opinie wijs te maken dat de volksraadpleging niet over het BAM-tracé ging, worden ze zelf de grootste pleitbezorgers van en campagnevoerders voor een nieuwe volksraadpleging over het BAM-tracé

Niet te geloven dat de regeringspartijen dàt zelf niet inzien en niet te geloven ook dat ze niet beseffen dat dit tracé in 2016 opnieuw zal worden weggestemd in Antwerpen

Een en ander illustreert andermaal dat de tijdsspanne waarin de regeringspartijen hun beslissing van 14 februari ll. zien niet verder loopt dan 25 mei 2014. De actiegroepen en hun achterban kijken verder dan dat en hebben veel uithoudingsvermogen

We reconstrueren de politieke positionering voor, tijdens en na de vorige volksraadpleging.

Op 4 maart 2009 raakten de resultaten bekend van een onafhankelijk vergelijkend onderzoek over drie Scheldekruisingen. In opdracht van de Vlaamse regering had het studiebureau Arup/SUM volgende voorstellen onderzocht: het BAM-tracé met viaduct, het BAM-tracé met tunnel en het stRaten-generaal-tracé dat verder noordwaarts door de haven liep. Conclusie van Arup/SUM: het BAM-tracé met tunnel (ook wel Horvat-tracé genoemd) scoort het slechtst. Andere conclusie van Arup/SUM: het stRaten-generaal-tracé scoort het best en kan verder geoptimaliseerd worden. Die optimalisatie werd het Arup/SUM-tracé genoemd: een boortunnel door de haven.

Op basis van dit onderzoeksresultaat keek vanaf 4 maart 2009 niemand nog naar het voorstel om op het BAM-tracé te tunnelen. Politiek en in het publieke debat was deze optie dood.

De Antwerpse actiegroepen Ademloos en stRaten-generaal schaarden zich op basis van analyse van het nieuwe rapport achter het Arup/SUM-tracé door de haven, uitdrukkelijk en expliciet, in alle toonaarden en met veel persbelangstelling.

In juni 2009 schaarde ook de sp.a zich achter dat Arup/SUM-tracé en nam de partij afstand van het BAM-tracé. De partij deed dat nadat uit een vervolgstudie van Arup/SUM was gebleken dat dit tracé technisch en financieel haalbaar was. Alle sp.a-mandatarissen die op 18 oktober 2009 deelnamen aan de volksraadpleging gingen die dag stemmen met in het achterhoofd: een tunnel op het Arup/SUM-tracé.

Het waren de dagen waarin burgemeester Janssens in tal van interviews uitriep dat het toch logisch is dat je doorgaand verkeer rond de stad liet rijden. Het waren ook de dagen waarin de sp.a. ondanks weerwerk van coalitiepartner CD&V erin slaagde om in de informatiebrochure die in september 2009 bij honderdduizenden Antwerpenaren werd gebust een volledig luik verwerkt te krijgen over het enige alternatief dat impliciet voorlag, nl. het Arup/SUM-tracé. Men wilde de Antwerpenaar immers een positief alternatief voorschotelen, dat stond tegen over de verwerping van het BAM-tracé. En dat alternatief was dus de Arup/SUM-tunnel door de haven, niet een tunnel op het BAM-tracé.

Het voorleggen van die keuze tussen twee verschillende tracés is het bewijs bij uitstek dat de volksraadpleging ook voor het stadsbestuur ging om een keuze tussen tracés, niet om een keuze tussen een brug of een tunnel op één tracé.

Over die tunnel op het Arup/SUM-tracé ging het ook in de opschriften van de actiegroepen, wanneer ze NA de volksraadpleging in affiches met ‘Bye bye brug’ als ondertitel meegaven: ‘En nu nog de tunnel op de juiste plek’. Die plek was niet het BAM-tracé, wel het Arup/SUM-tracé.

Op 18 oktober 2009, bij de volksraadpleging dus, was bijgevolg van een tunnel onder het BAM-tracé uitdrukkelijk geen sprake, bij niemand, noch bij neen-stemmers, noch bij ja-stemmers. Niemand in Antwerpen trok op 18 oktober 2009 naar de stembus met in het achterhoofd: en ik stem voor een tunnel op het BAM-tracé, ook de sp.a, de CD&V en de N-VA niet.

Waarover ging de volksraadpleging dan wel? Over de keuze tussen enerzijds het BAM-tracé met een viaduct en het Arup/SUM-tracé met een tunnel, de keuze die – zoals gezegd – expliciet werd voorgelegd aan de Antwerpse bevolking in de informatiebrochure die halfweg september 2009 (zoals decretaal voorgeschreven 30 dagen voor de volksraadpleging) door de stedelijke overheid in alle Antwerpse brievenbussen werd gedeponeerd.

Lees verder hoe het BAM tracé is gered en door wie.